18-05-2010

Bánh Wagashi- Bánh ngọt truyền thống Nhật Bản

Wagashi (Hòa quả tử) là tên gọi chung cho những chiếc bánh truyền thống của Nhật Bản từ lâu đời, thường được làm từ các nguyên liệu chủ yếu là thực vật như azuki (đậu), kanten (thạch rong biển), wasambon (đường mía), gạo nếp mochi. Một chiếc bánh có thể là một bức tranh, một tác phẩm nghệ thuật tinh xảo, độc đáo, lại rất gần gũi với thiên nhiên, được lấy cảm hứng từ chính cuộc sống đầy sắc màu với tên gọi đậm chất thơ trữ tình Nhật.


1.Sơ lược lịch sử Wagashi



Wagashi là tên gọi chung của các món bánh truyền thống của Nhật Bản từ lâu đời, thường được làm từ bột nếp, nhân đậu đỏ và hoa quả, được trình bày đẹp mắt, dùng trong các tiệc trà đạo. Tên gọi Wagashi (Hòa quả Tử) được đặt dựa theo nguồn gốc, cũng như cách trình bày món ăn, có nghĩa là Vẻ đẹp tự nhiên.


Thời đại Yayoi ((300 TCN – 300 SCN): Wagashi - bánh ngọt truyền thống của Nhật – ra đời

Thời đại Nara (710 – 784 SCN) Wagashi chịu ảnh hưởng bởi kỹ năng làm bột từ Trung Hoa và người ta bắt đầu làm bánh Mochi , bánh Dango.

Cuối thời đại Muromachi Era (1336 – 1573): Thời kỳ phát triển nhất của bánh Wagashi do việc giao thương với Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha mang lại nhiều lọai nguyên liệu mới cho món bánh Wagashi.

Nhưng nghệ thuật làm bánh Wagashi chỉ thực sự “chin” vào đầu thời đại Edo (1603 – 1867) do sự cạnh tranh và phát triển của các tiệm bán ở Tokyo, Edo và các vùng khác.

Trong suốt thời đại Meji (1868 – 1912), các lọai bánh phương Tây du nhập vào Nhật và làm ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của “Wagashi”.

Tên bánh “Wagashi” được đặt ra vào thời kỳ cuối của thời đại Taisho (1912 – 1926)để làm dấu hiệu phân biết với bánh ngọt Phương Tây.

Mặc dù bánh Wagashi bị ảnh hưởng bởi văn hóa nước ngòai trong những thập kỷ vừa qua nhưng chúng vẫn được những nét văn hóa riêng của Nhật và tiếp tục trở thành 1 phần ko thể thiếu trong văn hóa Nhật.



2. Nguyên liệu

Wagashi được dùng trong các buổi tiệc trà và tạo nên một bức tranh bốn mùa trong năm. Nhiên liệu để làm bánh Wagashi chủ yếu từ thực vật như: đậu xanh, đậu đỏ, đậu trắng, thạch rong biển, và đường làm từ mía.

3. Nghệ thuật


Khác với các loại bánh khác, wagashi là loại bánh ngọt được làm theo mùa, đặc biệt đẹp mắt và đầy tính nghệ thuật. Xuân – hạ – thu – đông bốn mùa thay đổi, wagashi cũng có bốn loại bánh mang hương vị đặc trưng, hòa quyện với vẻ đẹp Nhật Bản và tạo nên bản hợp xướng của cả năm giác quan khi thưởng thức.

Dường như cảm hứng là vô tận, sự sáng tạo không bao giờ ngừng. Tùy theo mùa, theo ngày, theo tâm trạng người làm và cả tâm trạng người thưởng thức mà người ta làm bánh dùng cho những dịp khác nhau. Chẳng hạn như bánh gạo nếp hanabira mochi dành để đón mừng năm mới; bánh kobai mochi với hình dạng giống quả mơ Nhật Bản (ume), được trang trí như những cánh hoa ume đỏ chỉ có vào đầu mùa xuân. Hay bánh hishi mochi được dát thành những miếng hình thoi nhiều màu, đặt xếp lớp lên nhau được dùng trong tháng ba; bánh dẻo ngọt hanamidango lại được dùng để thưởng thức dưới tán cây anh đào… Wagashi thường được dùng trong các tiệc trà, ý nghĩa, cách sắp xếp và thưởng thức mỗi loại bánh đó cũng là một nghệ thuật rất đặc biệt, thể hiện trình độ văn hóa của mỗi người.

Thưởng thức wagashi trước hết là ở vẻ đẹp hoa mỹ, nghệ thuật sáng tạo hình dạng wagashi ko hề thua kém sự sáng tạo trong thi ca, văn học hay bất cứ một hình thức nghệ thuật nào trong nền văn hóa Nhật Bản. Sau đến cảm giác nâng niu chiếc bánh mát lạnh trên tay, thật mềm mại, thanh khiết. Chạm nhẹ đầu lưỡi vào bánh nghe mùi hương thoang thoảng của khí tiết, của đậu, của gừng, của khoai… tỏa ra thơm mát. An vào rồi mới thấm thía cái tuyệt vời của những thức đặc trưng theo mùa hết sức độc đáo của wagashi.





4. Các loại wagashi
Thật sự ở Nhật có hàng trăm loại wagashi khác nhau, dưới đây là một số loại wagashi điển hình:
Namagashi: Một loại bánh được làm thủ công, tùy theo mùa sẽ có những cách trang trí khác nhau. Hình dạng của namagashi gợi nhớ đến hình ảnh một nước Nhật với 4 mùa tươi đẹp. Đó là hình ảnh của hoa lá đâm chồi nảy lộc khi xuân về, của cây lá xanh tươi mùa hạ, màu rực lửa của cánh rừng mùa thu và sức sống mãnh liệt cảu hoa mận mùa đông…
Yokan: Một loại bánh có vị giống như thạch, được làm từ đậu đỏ, rong biển và đường, rất phổ biến vào mùa hạ. Trước đây món bánh này rất phổ biến vào thời Edo và thường được dùng làm quà tặng
Monaka: Một loại bánh có lớp vỏ giòn làm từ bột nếp, ở giữa là nhân đậu đỏ. Vỏ bánh thường được làm thành hình hoa anh đào hoặc hoa cúc
Higashi: Một loại bánh được làm từ bột gạo nếp và đường mía, cho vào nặn thành hình và để khô
Hanabiramochi: Một món bánh thường được người Nhật thưởng thức vào dịp đầu năm mới. Tên gọi Hanabiramochi thực chất có nghĩa là “loại bánh có hình dạng cánh hoa”, có nguồn gốc từ Hishihanabira (một món bánh được Hoàng gia ăn vào dịp năm mới), và trở nên phổ biến vào thời Minh Trị

Taiyaki: Một loại bánh nướng hình con cá, thường có nhân đậu đỏ, được dùng những khi trời lạnh, và là món quà được trẻ em, người già rất ưa thích
Dango: Một loại bánh được làm từ bột gạo dính, vo tròn làm thành từng viên tròn nhỏ, sau đó xiên vào xiên và phủ lên trên bánh 1 lớp mật đường
Manju: Một loại bánh đậu hấp với lớp áo bên ngoài làm từ bột gạo 
Namagashi: Một loại bánh được làm thủ công, tùy theo mùa sẽ có những cách trang trí khác nhau. Hình dạng của namagashi gợi nhớ đến hình ảnh một nước Nhật với 4 mùa tươi đẹp. Đó là hình ảnh của hoa lá đâm chồi nảy lộc khi xuân về, của cây lá xanh tươi mùa hạ, màu rực lửa của cánh rừng mùa thu và sức sống mãnh liệt cảu hoa mận mùa đông…




Yokan: Một loại bánh có vị giống như thạch, được làm từ đậu đỏ, rong biển và đường, rất phổ biến vào mùa hạ. Trước đây món bánh này rất phổ biến vào thời Edo và thường được dùng làm quà tặng





Monaka: Một loại bánh có lớp vỏ giòn làm từ bột nếp, ở giữa là nhân đậu đỏ. Vỏ bánh thường được làm thành hình hoa anh đào hoặc hoa cúc



Higashi: Một loại bánh được làm từ bột gạo nếp và đường mía, cho vào nặn thành hình và để khô




Hanabiramochi: Một món bánh thường được người Nhật thưởng thức vào dịp đầu năm mới. Tên gọi Hanabiramochi thực chất có nghĩa là “loại bánh có hình dạng cánh hoa”, có nguồn gốc từ Hishihanabira (một món bánh được Hoàng gia ăn vào dịp năm mới), và trở nên phổ biến vào thời Minh Trị





Taiyaki: Một loại bánh nướng hình con cá, thường có nhân đậu đỏ, được dùng những khi trời lạnh, và là món quà được trẻ em, người già rất ưa thích



Dango: Một loại bánh được làm từ bột gạo dính, vo tròn làm thành từng viên tròn nhỏ, sau đó xiên vào xiên và phủ lên trên bánh 1 lớp mật đường



Manju: Một loại bánh đậu hấp với lớp áo bên ngoài làm từ bột gạo




  5. Thưởng thức : ... Ngắm 1 chiếc bánh wagashi và lắng nghe tên chiếc bánh, bạn mới cảm nhận được ý tứ, nét sáng tạo cũng như óc thẩm mỹ của người thợ bánh tài hoa xứ Phù Tang. Bằng chính vẻ đẹp rất riêng đó, wagashi đã góp phần tô điểm cho nền văn hóa truyền thống vốn rất phong phú của đất nước Nhật Bản.

Thưởng thức wagashi là cả một nghệ thuật. Người Nhật ăn wagashi ko phải chỉ để no mà để thỏa mãn cả 5 giác quan

Hình dạng



Vô cùng quan trọng . Nghệ thuật sáng tạo hình dạng wagashi ko hề thua kém sự sáng tạo trong thi ca, văn học hay bất cứ một hình thức nghệ thuật nào trong nền văn hóa Nhật Bản . Mỗi chiếc bánh thường là những bức tranh rất đẹp mô tả thiên nhiên

Wagashi thường gợi lên những hình ảnh liên tưởng về thiên nhiên: lá cây, hoa cỏ, chim thú, mặt hồ,… Các hình dạng, màu sắc và kiểu dáng wagashi không chỉ bắt mắt mà còn đầy cảm hứng sáng tạo cũng như văn chương, hội hoạ hay các hoa văn, hoạ tiết Nhật Bản.

Mùi vị



Vì wagashi được làm phần lớn từ các loại đậu và ngũ cốc, nguyên liệu truyền thống và bổ dưỡng nên người ta có thể cảm nhận được nhiều vị đặc trưng của nguyên liệu khi thưởng thức. Thưởng thức wagashi cho ta cơ hội nếm thử mùi vị thiên nhiên Nhật Bản

Cảm giác



Sự mềm mại,mát lạnh, thanh khiết khi cầm miếng wagashi bằng 1 tay , cắt ra thành từng miếng nhỏ đưa vào miệng.

Nguời ta có thể cảm nhận được độ mềm mại, độ ẩm cũng như độ giòn khi cầm trên tay một miếng wagashi, khi cắt bánh mời bạn bè hoặc khi cho vào miệng thưởng thức. Tất cả đều thể hiện sự tươi ngon và tính độc đáo của các nguyên liệu làm ra.

Mùi thơm



Hương thơm thanh đạm. Nguyên liệu chính là yếu tố góp phần tạo cho wagashi một hương thơm phảng phất, dễ chịu không lấn át hương vị của các loại thức uống khác khi được dọn cùng.

Mùi thơm thoang thoảng , ngọt dịu của wagashi vừa gia tăng hương vị của món ăn nhưng cũng ko làm mất đi vị của đồ uống đi kèm ( thường là trà)
Âm thanh



Sức lôi cuốn của wagashi đối với thính giác xuất phát từ những tên gọi trữ tình của chúng. Nhiều tên gọi bắt nguồn từ văn thơ kinh điển, một số khác lại gợi nhớ về một mùa nào đó trong năm.

Tên gọi của các loại bánh wagashi đều rất trang nhã, dễ nghe. Đó thường là tên gọi những loài hoa đẹp, những cảnh thiên nhiên thanh tịnh, được rút ra từ những bài thơ trữ tình Nhật.

 
5. Sử dụng :
Từ xa xưa, Wagashi được dùng để cúng tế các vị thần, bắt đầu từ thế kỷ 16 Wagashi được đưa vào các lễ trà đạo,





Wagashi còn là biểu tượng cho sự hiếu khách,người ta thường tặng nhau trong các lễ cưới, sinh nhật…




Hơn thế nữa nó làm từ những nguyên liệu tự nhiên nên Wagashi rất có lợi cho sức khỏe, ít chất béo động vật và giàu protein trong rau, rất tốt cho những ai muốn kiểm soát lượng đường.

Ngoài ra nó còn chứa nhiều vitamin E,B1,B2,B6 cung cấp chất dinh dưỡng tự nhiên cho cơ thể.



6. Xuân- Hạ- Thu- Đông :
Wagashi được làm theo mùa, và tùy theo mỗi mùa người ta sẽ dùng những lọai nguyên liệu của từng mùa để cho ra đời chiếc bánh Wagashi. Hãy cùng ngắm bánh Wagashi qua bốn mùa xuân, hạ, thu, đông.
Xuân



Hạ





Thu





Đông

2 nhận xét:

memory882004 nói...

Bánh nhìn ngon mắt ghê không biết ăn vào thì thê nào ta. Nghệ thuật ẩm thực của người Nhật nhìn nho nhã thật, mình đã mê những chiếc bánh kiểu này từ hồi xem phim sakura.

quyen nói...

minh da duoc an thu vai loai,ngon lam ban a,hi..noi lai them roi,..minh thich bai viet trong blog cua ban lam,...